Kijken naar de sterrenhemel

Afbeelding bron: Telescoop-museum, Christopher Cocks eerste telescoop
Afbeelding bron: Telescoop-museum, Christopher Cocks eerste telescoop

Door de eeuwen heen hebben astronomische waarnemingen de menselijke verbeeldingskracht getart. De omschakeling van van het geloof in een platte Aarde naar de aanvaarding van een bolvormige wereld die men kan rondzeilen, is geen gemakkelijke stap geweest.

Afbeelding van Sterrenstelsel gemaakt met de VLT Bron: http://www.esa.int
Afbeelding van Sterrenstelsel gemaakt met de VLT Bron: http://www.esa.int

Astronomie (sterrenkunde) behoort tot de oudste wetenschappen. Lang voor het men  de geschiedenis opschreef moeten mensen al omhoog gekeken hebben en zich hebben afgevraagd wat ze eigenlijk zagen.  Het verbaast mij soms dat zelfs tegenwoordig velen niet weten wat ze zien, terwijl we nu al heel erg diep het heelal in kunnen kijken, en informatie zo gemakkelijk te vergaren is.

In Sterrenkunde is de telescoop verreweg het belangrijkste instrument. Zonder die telescoop zou onze kennis van het heelal wel bijzonder beperkt gebleven zijn. Er is veel gebeurd sinds het ontwerp van de eerste telescoop. In die tijd waren vele mensen bezig met het ontwikkelen van een verrekijker en hadden misschien wel evenveel recht om de titel de eerste te dragen, maar traditioneel wordt de Londense lenzenslijper Christopher Cocks beschouwd als de uitvinder van de eerste lenzenkijker (refractor). Zijn kijker bestond uit vijf uitschuifbare buizen om zodoende een brandpuntsafstand te verkrijgen van  90 cm. Met het drie lenzen oculair vergrootte de kijker 14 keer. Hans Lippershey verbeterde Cocks ontwerp later.

Er werden steeds verbeteringen bedacht en de telescopen werden groter en groter. George Ellery Hale was het die grotendeels verantwoordelijk voor de bouw van wat jaren lang de krachtigste telescoop zou zijn – de vijf-meter-spiegeltelescoop (reflector) van Palomar, in de verenigde staten. Daarna werd die weer overtroffen door de Russische zes-meter-spiegeltelescoop in Groesië in de Kaukasus.

Nu zijn dat kleintjes vergeleken met de VLT (Very Large Telescope) op de berg Paranal in Chili. De VLT bestaat uit vier telescopen van elk 8 meter doorsnede. De vier telescopen bundelen hun krachten om zo ongekend diep het heelal in te kunnen kijken. Zie eens wat een spectaculaire foto dat oplevert. We mogen als het ware meekijken door de ogen van reuzen. Deze ontwikkelingen zijn tekenend en laten zien hoe groots en tegelijkertijd hoe nietig de mens eigenlijk is.